Татвар бол бидний хамтын хувь нэмэр. Хүн бүрийн төлсөн татвар нийлээд сургууль, эмнэлэг, зам гүүр, нийтийн үйлчилгээ, цэцэрлэгт хүрээлэн, номын сан зэрэгт зарцуулагддаг. Хэрэв цахилгаан тасарвал бүх зүйл зогсдог шиг, татвар байхгүй бол бүх нийтийн үйлчилгээ зогсоно. Татвар бол зөвхөн төлөх ёстой мөнгө биш. Энэ бол бидний хамтдаа бүтээж буй сайхан амьдралын төлөөх хөрөнгө оруулалт. Хүүхдийн тоглож буй цэцэрлэг, бидний алхаж буй гүүр, эмнэлэгт аврагдсан амь бүрийн ард таны төлсөн татвар байдаг. Хүүхэд яагаад энэ сэдвийг мэдэх хэрэгтэй вэ? Хүүхэд тань татварын мөнгө хаашаа явдгийг мэдэх нь зөвхөн тоо бодож сурах бус, иргэний хариуцлага, шударга ёс, ил тод байдлыг ойлгоход нь тусална. Ирээдүйд бизнес эрхлэх, төрийн алба хаших эсвэл зүгээр л идэвхтэй иргэн байх үед нь ч энэ ойлголтууд түүний шийдвэр гаргалтад нөлөөлнө. Яагаад гэрт нь, та заах хэрэгтэй вэ? Татварын талаарх ойлголтыг хүүхдэд өгөх хамгийн итгэлтэй эх сурвалж бол та өөрөө. Санхүүч хэрэм номоороо дамжуулан бидний төлсөн татвар нийгэм болоод энэ улс оронд ямар хувь нэмэр оруулдаг болохыг хүүхдэдээ зааж өгөөрэй.

Бизнес (энтрепренер) сэтгэлгээг санаачилгатай оюун ухаан гэж хэлж болох ба энэ нь өөртөө байгаа нөөц бололцоог ашиглан аливаа асуудлыг шийдэж, ур чадварыг тасралтгүй сайжруулж, алдаанаас суралцаж, өөрийн санаагаа үйл хэрэг болгон тууштай үргэлжлүүлэхийг хэлнэ. Энэхүү чадварыг багаасаа эзэмшсэн хүүхэд том болоод бизнесмен болох замыг сонгохгүй байсан ч зөнгөөрөө амжилтад хүрэх чухал чадваруудад суралцсан байдаг.

Асуудлаа өр зээлээр шийдэлгүйгээр ухаалаг шийдвэр гаргахад сургах ном Хэрэглээний өр бол харилцаа холбоо, мөрөөдөл, ирээдүй, аз жаргалын хамгийн том алуурчдын нэг юм. Хэрэв бид бага байхад нь зээлийн талаарх үнэнийг хэлж, санхүүгийн ухаалаг шийдвэр гаргахыг зааж өгвөл хүүхдүүдийн минь амьдрал янз бүрийн ятгалга, санхүүгийн луйварт өртөхгүй, өр зээлийн сурталчилгаанууд, бусдын нөлөөлөлд автахгүй нэвтэршгүй бамбайтай болно. Бид насан туршид нь хүүхдээ дагаад асуудлыг нь шийдээд явж чадахгүйгээс хойш гэртээ байхад нь хийж өгч чадах бидний гол үүрэг бол биеэ даасан хүүхдийг өсгөх. Хэрэглээний зээлийг хэзээ ч бүү ав гэдэг зарчмыг хүүхдийнхээ тархинд кодолж, зөв хандлага, итгэл үнэмшлийг хэрхэн дадуулах талаар ном.

Хүн болгонд, хүүхэд бүрд өөрийн хийхийг хүсэж буй зүйл, авахыг хүсэж буй юм, хүрэхийг хүсэж буй амжилт, амьдрал, мэдрэхийг хүсэж буй аз жаргал гэж буй. Нэгэнт хүрэх цэг тодорхой бол очих замаа тодорхойлж, газрын зургаа гаргах хэрэгтэй. Газрын зураг үгүйгээр бид нэг газраа төөрөөд л, ахин дахин эргэлдээд л байж болох. Тиймээс ирээдүйд хүүхэд өөрийнхөө зорилгод хүрч чаддаг, өөрөө өөрийнхөө аз жаргалыг бүтээж чаддаг нэгэн болгож өсгөхийн тулд багаас нь энэ “газрын зураг” болох төлөвлөх төсөвлөхийг зааж өгөх нь зайлшгүй чухал юм.

Хүн чанартай, чин сэтгэлтэй, зөв хүн болоход сургах ном. Хүүхэд эд материалаас бус өдөр тутмын жижиг зүйлээс аз жаргалыг мэдэрдэг болж өсөх нь ирээдүй тэдний амьдралд зайлшгүй шаардлагатай сэтгэлзүйн чухал чадвар юм. Зөвхөн мөнгөтэй байх үедээ бусдыг баярлуулах биш үгээрээ, үйлдлээрээ бусдад тусалж өөрөө ч түүнээсээ аз жаргалыг мэдэрч чаддаг дадлыг хүүхдэдээ эзэмшүүлээрэй. Хүн чанар, чин сэтгэл, бусдад өгөх нь яагаад "Санхүү"-тэй холбоотой юм бэ гэж та гайхаж магадгүй. Учир нь аливаад талархалтай, сэтгэл тогтуун байгаа хүн ирээдүйн хүсэл мөрөөдөл, зорилго руугаа тууштай тэмүүлэх, сэтгэн бодох, бүтээх сэтгэлийн хат, тархины бядтай байдаг. Тиймээс алмазаас ч үнэтэй энэ чадварыг алдрайхан үрдээ суулгаж өгөх нь бидний ариун үүрэг юм.

Хэрвээ та хүүхдээ аль болох залуу насандаа САНХҮҮГИЙН ЭРХ ЧӨЛӨӨНД ХҮРЭЭСЭЙ гэж хүсэж байвал эхний алхам болох олсон ОРЛОГО БҮРИЙНХЭЭ 10%-ийг хөрөнгө оруулалтад зориулан хадгалах дадалд сургаарай. Хадгаламж дахь мөнгө өсөж, тодорхой хэмжээнд хүрсэн үед хүүхэдтэйгээ хамт судалж суралцсан мэдлэг, чадвар дээрээ үндэслэн инфляц болон хадгаламжийн хүүг давсан илүү өгөөжтэй хөрөнгө оруулалтын бүтээгдэхүүнүүдэд мөнгөө оруулан өсгөж болно. Ингэж 10%-ийг тогтмол хадгалж сургахдаа үе үе их мөнгө олохоороо хадгалах биш олсон орлого бүрээсээ сар бүр заавал банк дахь хадгаламж руугаа хийх нь чухал гэдгийг ойлгуулаарай. Энэ нь цаашдаа хөрөнгө оруулалт хийж сурахад шаардлагатай нэн чухал дадал зуршил юм.

Хүүхэд бага наснаасаа хүсэл ба хэрэгцээг ялгаж таньж, удирдаж сурах нь нас биед хүрсэн хойноо боловсролын хувьд ч, сэтгэл хөдлөлийн хувьд ч илүү ухаалаг, амжилттай нэгэн болдгийг тогтоожээ. Хүсэл бол хязгааргүй. Хүсэл буруу биш ч тэр хэзээ ч дуусахгүй. Харин бидэнд байгаа “мөнгө”, “цаг” хэмжээтэй тул, энэ 2-оо сайн ялгаж, зөв удирдах нь чухал гэдгийг хүүхдүүддээ ойлгуулах хэрэгтэй.

Хүүхдээ ажил хөдөлмөрт сургах нь яагаад чухал вэ? 75 жилийн турш үргэлжилсэн Харвардын Их Сургуулийн эрдэмтдийн судалгаагаар гэрийн ажил хийж өссөн хүүхдүүд: илүү бие даасан, хариуцлагатай, бэлэнчлэх сэтгэлгээгүй, цагаа зохицуулж чаддаг, санаачилгатай, асуудал шийдвэрлэдэг, өөрийн болон бусдын хөдөлмөрийн үнэ цэнийг мэддэг, үнэлдэг, аливаа ажлыг гүйцэтгэхэд хийх ёстой ажлуудыг тодорхойлж чаддаг, мөнгөний үнэ цэнийг ойлгодог, эхэлсэн зүйлээ дуусгаж чаддаг гэх мэт сургуульд заадаггүй, зөвхөн амьдралын туршлагаар олж авах боломжтой зөөлөн чадваруудыг (Soft Skill) эзэмшиж өсдөгийг тогтоожээ. Ажил хөдөлмөрт хэрхэн суралцаж буй хөгжилтэй түүхээр дамжуулан бусдын болоод өөрийн хичээл зүтгэл, хөдөлмөрийг үнэлэх, эхэлсэн зүйлээ дуусгах, тууштай байх чадварт суралцах ном.

Зар сурталчилгаа хүүхдэд хэрхэн сөргөөр нөлөөлдөг вэ? Зар сурталчилгаа нь хэдий хорвоо дээр бүтээгдэж буй шинэ зүйлсийг таниулах мэдээллийн үүргийг гүйцэтгэдэг ч хүмүүсийн амьдралд нөлөөлөх сөрөг тал нь үүнээсээ ч их байгаа нь дэлхий нийтийг түгшээгээд байна. Эрдэмтэд сурталчилгаа болон аз жаргал хоёр нь урвуу хамааралтай бөгөөд ямар ч хүн зар сурталчилгаанд их өртөх тусам аз жаргалын мэдрэмж нь асар ихээр багасаж байгааг нотолжээ. Сурталчилгаа нь хүүхдийн эрүүл мэнд, сэтгэлзүй, сэтгэлгээ, зан авирт сөргөөр нөлөөлж, тэднийг амьдралын буруу хэв маяг, дадал зуршилтай болгож байна.

“Халаасны мөнгө” өгөх нь яагаад чухал вэ? “Халаасны мөнгө” нь баян, боломжтой айлын хүүхдүүдэд зориулагдсан зүйл гэсэн ойлголт түгээмэл. Гэтэл орлогын түвшнээсээ үл хамааран бид өдөр тутамдаа эсвэл 7 хоногтоо доод тал нь 1-2 удаа хүүхдэдээ амттан бусад жижиг зүйлсийг авч өгсөөр байдаг. “Халаасны мөнгө” гэдэг нь энэ авч өгөх зүйлийнхээ мөнгийг тэдний мэдэлд шилжүүлж хүүхдээр өөрөөр нь сонголт хийлгэж худалдан авалт хийлгэх тухай юм. Эрдэмтдийн судалгаа болон хөгжингүй орнуудын туршлагаас хүүхдэдээ бага балчраас нь санхүүгийн боловсролыг заах эхний алхам болох хамгийн үр дүнтэй арга нь “халаасны мөнгө” өгч, мөнгөтэй шууд харьцах туршлагыг суулгаж эхлэх. Бага насандаа хүүхэд тань хэдэн зуун мянга, олон сая төгрөгтэй биш хэдхэн мянган төгрөгтэй ажиллаж байхдаа алдаа гаргаж, түүнийгээ зөвөөр удирдаж сурах нандин боломж нь “халаасны мөнгө”-тэй ажиллах юм. Тоо бодох, бичиг үсэгт тайлагдах нь хэчнээн чухал шиг мөнгийг зөвөөр удирдаж сурах нь маш чухал, зайлшгүй сурах ёстой чадвар юм. Тиймээс түүнийг уншиж, бодуулж сургаж байсан шигээ санхүүд сурахад нь цаг гарган энэхүү номоо хамтдаа уншаарай.

Байгальд хоггүй, биед хоргүй, санхүүд хэмнэлттэй амьдрах арга ухаанд сургах ном. Самархан түүний найз Хургаханы гэр бүл хөдөө тийш хүлгийн жолоо залан монгол ахуйтай танилцаж тэдний аялал адал явдал, нөхөрлөл, хайр, шинэ соргог зүйлсээр дүүрэн үргэлжилнэ. 3-хан хоногийн аяллын турш Хургаханыхаас 1 ч хог гараагүй байхад Самарханых 3 уут дүүрэн хогтой байлаа. Үүнээс Самархан суралцан 1 удаагийн хэрэглээ нь байгалийг хордуулж, хордсон байгальд амьдарч байгаа хүн, амьтан бүхий л зүйлс өвдөж үхэж байдаг тухай мөн эдгээр хэрэглээ нь ээж аавынхаа хөдөлмөрлөж олсон мөнгийг зүгээр л халаасны цоорхойгоороо урсгаж байгаатай адил гэдгийг маш сайн ойлгож авна. Хүүхдийг багаас нь эх дэлхийдээ ээлтэй, энэ биедээ эрүүл, хэт их хэрэглээнд авталгүйгээр сонголтоо ухаалаг хийж, хүсэл хэрэгцээ 2-оо ялгадаг, зөв төлөвшилтэй хүн болгон өсгөхөд туслах эцэг эхчүүдэд зориулсан, практик аргачлал, заавар зөвлөмжүүдтэй.

Хүүхдэдээ хөрөнгө оруулагч сэтгэлгээ суулгаж төлөвшүүлэх нь яагаад чухал вэ? Хөрөнгө оруулагч сэтгэлгээ нь цэвэр өөрийгөө дэмжих сэтгэлгээ юм. Хичээн зүтгэж, хөдөлмөрлөж байж олсон зоос бүр чинь өөртэй чинь хамт өөрийг тань дэмждэг байвал ямар вэ? Тантай хамт таны төлөө ажилладаг байвал ямар вэ? Таныг эрх чөлөөтэй, аюулгүй, бусдад хангалттай туслах чадвартай болгоход чинь тусалдаг байвал ямар вэ? Таныг хэзээ ч хуурахгүй, тантай үнэнчээр хамтардаг байвал ямар вэ?

• Мөнгө бол солилцооны хэрэгсэл бөгөөд түүнийг амьдралдаа зөвөөр ашиглаж сурах нь чухал гэдгийг ойлгуулна. Ингэж ойлгосон хүүхэд ирээдүйд мөнгийг хэт тахин шүтэх бус эсвэл мөнгө хүнийг эвддэг хэмээн мөнгөнөөс зугтаах бус зүгээр л өдөр тутмын амьдралд хэрэглэгддэг зүйл ба түүнийг хуримтлуулж, зарцуулж, зөвөөр удирдаж сурдаг. Мөнгийг таниулж, мөнгөний үнэ цэнэ, баримжааг олгох “мөнгө гэж юу вэ” номоо заавал хүүхдэдээ уншуулаарай.

Amazon.com сайт дээр санхүүгийн номууд нь нийтлэгдсэн зохиолч, санхүүгийн зөвлөх Ж.Оюуны бүтээл. Эмэгтэйчүүд бид эрхэмсэг, үзэсгэлэнтэй байхын зэрэгцээ хэнээс ч, юунаас ч хараат бус, бие даасан байхыг хүсдэг. Урам зориг, ухаарал хайрыг өгөх энэхүү номдоо хэнд ч хэлдэггүй нууцаа дэлгэж, хэнээс ч эмээлгүйгээр хүсэл мөрөөдлөө ярьж, түүндээ хүрэх дөт замыг нээгээрэй. Хэзээ ч чамаас урвахгүй, үргэлж хажууд чинь байх үнэнч найз тань байх болно. Та энэ номыг уншсанаар алхам алхмаар, бага багаар, зугаатайгаар амьдралаа өөрчлөн, өөрийн зорилгын үзүүрээс тас зууран хүчтэйгээр урагшлах болно.

Хуримтлалтыг зуршил болгоход сургана. Өөрийн хүслээр амттанаас татгалзаж, мөнгийг хурааж хуримтлуулж сурахад туслах ном #АЧ_ХОЛБОГДОЛ, Хуримтлалыг зуршил болгоно Хүсэл болон хэрэгцээгээ ялгаж сурна Хүлээцтэй, тэвчээртэй байдалд суралцана Дүүтэйгээ, ах эгчтэйгээ хуваалцаж сурах Сонголтоо зөв хийж, бие даан шийдвэр гаргах чадварт суралцах Хэт их хэрэглээ шүтэж бус аз жаргалтай, чанартай амьдралыг эрхэм болгох Мөнгө нь солилцооны хэрэгсэл ба түүнийг амьдралдаа зөвөөр ашиглаж сурах зэрэг агуулга, өгөөжийн хувьд маш их ач холбогдолтой ЭЦЭГ ЭХЧҮҮДЭЭС ӨНДӨР ҮНЭЛГЭЭ аваад байгаа бүтээл билээ. #ОНЦЛОГ Олон жилийн судалгааны үндсэн дээр Олон улсад америк, солонгос, японд олгодог санхүүгийн боловсролыг монгол ахуй, монгол хүүхдүүдийн сэтгэхүйн онцлогт тохируулан санхүүгийн ойлголтуудыг маш энгийн, хялбархнаар ойлгуулах бодит кейс, түүх -Түүхээр дамжуулан авсан ойлголтоо өөртөө дадал болгон хэвшүүлэх дасгал ажил, дадал хэсэг -Санхүүгийн үг хэллэгүүдийг тайлбарласан тайлбар толь -Эцэг эхчүүдэд зориулсан хүүхэдтэйгээ ажиллах, шууд хэрэгжүүлж болохуйц заавар, зөвлөмж, АРГАЧЛАЛ-уудтай.

• Аав ээж нь хүүхдүүдийнхээ төлөө ажил хийж мөнгө олдог. Тиймээс өөрсдөдөө байгаа зүйлсийг ариг гамтай хэрэглэх нь аав ээжийгээ хайрлаж байгаа юм гэсэн нандин утга агуулгыг өгүүлэх хайр татам түүх • Арвич хямгач дадалд сургах дасгал ажил • Хүүхдээ багаас нь санхүүгийн сахилга баттай, хуримтлуулагч, хөрөнгө оруулагч сэтгэхүйтэй болгон төлөвшүүлэхэд туслах аав ээж нарт зориулсан заавар зөвлөмжийг багтааснаараа маш онцлог бүтээл юм.